ျမန္မာျပည္မွ လူမ်ိဳးစုမ်ား

ျမန္မာျပည္ သမိုင္း ျဖစ္ေပၚ တိုးတက္မွဳ နွင္႔ ျမန္မာလူမ်ိဳးစုမ်ား အေၾကာင္း ကို ျပဳစု ေလ့လာ မိ သမွ် ဘေလာဂ့္ ေရး ေနရာမွ Richard K Diran ျပဳ စု ထားသည့္ The Vanishing Tribes of Burma ဓါတ္ပံု စာ အုပ္အထူ ႀကီး ကို သြား ေတြ႔ ရသည္။ က်မ မျမင္ဘူး ေသးသည့္ လူမ်ိဳး စု အေတာ္ မ်ား မ်ား ကို စာအုပ္ ထဲ တြင္ ေတြ႔ရ ပါသည္။ ေလ့ လာနိုင္ ရန္ အခ်ိဳ႔ေဖၚ ျပ ေပးလိုက္ ပါ သည္ ေနာက္မွထပ္ မံ တင္ ေပးပါမည္။

ရွမ္း











ဂ်ိမ္းေဖါ ( ကခ်င္မ်ိဳးႏြယ္စု )

ကရင္













ကရင္ အဖိုး နွင္႔ ေဆးမွင္ထိုး

သက္ ေခၚ ရွကာ႔မါ ( ရခိုင္ျပည္နယ္ )

ေခတ္ေဟာင္း ျမန္မာ ရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာမ်က္ႏွာ၂၈ လူမ်ိဳး နြယ္စု ဆင္းသက္ပံုအရ အာသမ္ ျမန္မာ သက္ မ်ိဳးႏြယ္စု ျဖစ္ သည္။

ခါမီ ေခၚ မရို ( ရခိုင္ျပည္နယ္ )
ေတာင္ပိုင္း ခ်င္း

















ဒိုင္းနက္ ( ရခိုင္ျပည္နယ္ )
စစ္ေတြ နယ္

လရွီ ေခၚ လခ်ိဳေကြာ ( ကခ်င္ျပည္နယ္ )
နွင္႔ ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း

ကခ်င္မ်ိဳးႏြယ္စု

မရူ ေခၚ ေလာင္းေဝါ ( ကခ်င္ျပည္နယ္ )
နွင္႔ ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း
ကခ်င္မ်ိဳးႏြယ္စု

ခါ႔ခူး ( ကခ်င္ျပည္နယ္ )
ကခ်င္မ်ိဳးႏြယ္စု

အဇီး ( ကခ်င္ျပည္နယ္ )
နွင္႔ ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း

ေခတ္ ေဟာင္း ျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာ မ်က္ႏွာ၂၈ လူမ်ိဳးႏြယ္စု ဆင္းသက္ပံု အရ တိဗက္ ျမန္မာ ကခ်င္မ်ိဳးႏြယ္စု ျဖစ္သည္။

ရဝမ္ ( ကခ်င္ျပည္နယ္ )

ေခတ္ေဟာင္းျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာမ်က္ႏွာ ၂၈ လူ မ်ိဳးႏြယ္စု ဆင္းသက္ပံု အရ တိဗက္ ျမန္မာ -လိုလို မ်ိဳးႏြယ္စု ျဖစ္သည္၊

လီဆူး ( ကခ်င္ျပည္နယ္ )

ေခတ္ေဟာင္း ျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာမ်က္ႏွာ ၂၈ လူ မ်ိဳးႏြယ္စု ဆင္းသက္ပံု အရ တိဗက္ ျမန္မာ လိုလို မ်ိဳးႏြယ္စု ျဖစ္သည္၊

ယအိုး ( ရွမ္းျပည္နယ္ )

ပေလာင္( ရွမ္းျပည္နယ္ ေတာင္ပိုင္း အေနာက္ေျမာက္
နွင္႔ အေရွ႔ ေျမာက္ပိုင္း )

ေခတ္ေဟာင္းျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာမ်က္ႏွာ ၂၈ လူ မ်ိဳးႏြယ္စု ဆင္းသက္ပံု အရၾသစထရိုအာရွ မြန္ခမာ မ်ိဳးႏြယ္စု ျဖစ္သည္။

ယင္းေဗာ္

( ကယားျပည္နယ္ )

ေခတ္ေဟာင္းျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာမ်က္ႏွာ ၂၈ လူမ်ိဳးႏြယ္စု ဆင္းသက္ပံု အရ ကရင္နီမ်ိဳးႏြယ္စု ျဖစ္သည္။











ပအို့ ေခၚ ေတာင္သူ ( ရွမ္းျပည္နယ္ ) နွင္႔သထံု
ေခတ္ေဟာင္းျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာမ်က္ႏွာ ၂၈ လူ မ်ိဳးႏြယ္စု ဆင္းသက္ပံု အရ ကရင္ မ်ိဳးႏြယ္စု ျဖစ္သည္။

ေတာင္ရိုး ေခၚ တိုရု
( ရွမ္းျပည္နယ္ ေတာင္ပိုင္း အေနာက္ဘက္ ေျမလတ္)
ေခတ္ေဟာင္းျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာမ်က္ႏွာ ၂၈ လူမ်ိဳး နြယ္စု ဆင္းသက္ပံု အရ တိဗက္ ျမန္မာ ( အာသံျမန္မာ ) မ်ိဳးႏြယ္စု ျဖစ္ သည္။















မံု ( ရွမ္းျပည္နယ္ အေရွ႔ပိုင္း )

















ယင္းနက္ ေခၚ ရိန္ ( ရွမ္းျပည္နယ္ )


















အခါ ေခၚ ေကာ္ ( ရွမ္းျပည္နယ္ အေရွ႔ေတာင္)


















( အနီ ) လားဟူ ရွမ္းျပည္နယ္




















ပရဲ အလွ နွင္႔ ခ်င္း
( ခ်င္းျပည္နယ္ )

ေခတ္ေဟာင္းျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာမ်က္ နွာ ၂၈ လူမ်ိဳးႏြယ္စု ဆင္းသက္ပံု အရ တိဗက္ အာသံျမန္မာ မ်ိဳးႏြယ္စု ျဖစ္သည္၊

ကယန္း ( ကယားျပည္နယ္ )

ေခတ္ေဟာင္းျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာမ်က္ႏွာ ၂၈ လူ မ်ိဳးႏြယ္စု ဆင္းသက္ပံု အရ ကရင္နီမ်ိဳးႏြယ္စု ျဖစ္သည္၊

ဗရက္ ( ကယားျပည္နယ္ )

ေခတ္ေဟာင္း ျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာ မ်က္ နွာ၂၈လူမ်ိဳးႏြယ္စု ဆင္းသက္ပံုအရ ကရင္မ်ိဳးႏြယ္စု ျဖစ္ သည္။

ဗရက္ ( ကယားျပည္နယ္ )

ေခတ္ေဟာင္း ျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာမ်က္ႏွာ ၂၈ လူမ်ိဳးႏြယ္စု ဆင္းသက္ပံု အရ ကရင္ မ်ိဳးႏြယ္စု ျဖစ္သည္၊

လာ့တ(ေခၚ) ဇယိန္
( ရွမ္းျပည္နယ္ႏွင္႔ ကယားျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္း )

ေခတ္ေဟာင္း ျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာ မ်က္ႏွာ ၂၈ လူမ်ိဳးႏြယ္စု ဆင္းသက္ပံု အရ ကရင္မ်ိဳးႏြယ္ စု ျဖစ္သည္၊

(အနက္ ) လားဟူ( ရွမ္းျပည္နယ္ )

















နာဂ ( ခ်င္းျပည္နယ္ ) ဆြမ္မရ ေတာင္တန္း ေဒသ

ေခတ္ေဟာင္းျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာမ်က္ႏွာ ၂၈ လူမ်ိဳးႏြယ္စု ဆင္းသက္ပံု အရ တိဗက္ အာသံျမန္မာ မ်ိဳးႏြယ္ စု ျဖစ္သည္၊

ဝ ( ရွမ္းျပည္နယ္ အေရွ႔ပိုင္း ေတာင္တန္းေဒသ )


















ပေဒါင္ ( ကယားျပည္နယ္ )

ေခတ္ေဟာင္းျမန္မာရာဇဝင္ (ေဒါက္တာသန္းထြန္း) စာမ်က္ႏွာ ၂၈ လူမ်ိဳးႏြယ္စု ဆင္းသက္ပံု အရ ကရင္နီမ်ိဳးႏြယ္စု ျဖစ္သည္။

ဒုတိယ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္

ေရွးေခတ္ျမန္မာ႔အင္ပါယာ ( စြယ္စံုက်မ္း အတြဲ ၁ - စာမ်က္ႏွာ ၃၇၄ )


စာျမည္း

နိုင္ငံေရးနွင့္ ပတ္သက္ျပီး ဘုရင့္ေနာင္ရဲ့ အေမွ်ာ္အၿမင္ ႀကီးမားေသာ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားမွာ ျမန္မာ နိုင္ငံေတာ္ အတြင္း ရွိ လူမ်ိဳး တစ္မ်ိဳးက အျခားေသာ လူမ်ိဳးမ်ားကို လက္၀ါးႀကီး အုပ္အနိုင္က်င့္မွဳ မရွိရ ေအာင္ ညီတူတန္:တူ အခြင့္ အေရး ေပး ထားျခင္း ပင္ျဖစ္သည္။

မြန္ၿမန္မာရွမ္း လူမ်ိဳးတုိ႔ ဖိုခေနာက္ဆိုင္ ယွဥ္ၿပိဳင္ အားထုတ္ လွ်က္ရွိစဥ္ ကရင္နွင့္ အနြယ္တူ လူမ်ိဳးစု မ်ားသည္ယ ခုေခတ္ ကယားျပည္ မိုးျဗဲနယ္ သထံုနယ္ ေတာင္ငူနွင့္ ပဲခူးနယ္မ်ား စစ္ေတာင္းျမစ္ အေရွ့ဘက္ကမ္း ေဒသ တ ၀ိုက္ တြင္ ပ်ံ႔ နွံ့ လ်က္၄င္း ခ်င္းလူမ်ိဳးမ်ားသည္ စုန္မရ ေတာင္ရိုးမွ အေနာက္ရိုးမ ေတာင္တန္း တစ္ ေလွ်ာက္ သို့ ၀င္ေရာက္လွ်က္၄င္း ကခ်င္ႏွင့္အႏြယ္တူ လူမ်ိဳးစုမ်ားသည္ ဟူးေကာင္း ေတာင္ၾကားလမ္း မွ ၿမန္မာႏိုင္ငံ ေျမာက္ ဘက္စြန္း အရပ္ေဒသ မ်ားကို ၀င္ေရာက္ပ်ံ့ႏွ႔ံလ်က္၄င္း ရွိေနၾကသည္။

စစ္ေတာင္းျမစ္၀ွမ္း တစ္၀ိုက္တြင္ ေတာင္ငူနယ္ကို အခ်က္အၿခာ ျပဳၿပီး အင္အား စုေဆာင္း ၾက ေသာျမန္မာ လူမ်ိဳး အႀကီး အကဲမ်ားႏွင့္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ ဒုတိယ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ၾကီးကို စည္းလံုး သိမ္းသြင္းၿပီး ျပန္လည္ ထူေထာင္ျခင္းျပဳၾကသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ ေတာင္ငူနယ္သည္ ၁၃ ရာစုခန့္ ေလာက္မွ အစျပဳ ျပီး အေျခခံေဒသ တခုျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရသည္ မူလ တည္ေထာင္ကာစ ပုဂံမင္းဆက္ဘုရင္မ်ား လက္ေအာက္ခံ နယ္ကေလး တစ္နယ္ မွ်သာၿဖစ္ေသာ္လည္း အင္း၀မင္းဆက္ ဘုရင္မ်ား လက္ထက္သို့ ေရာက္ ရိွ ေသာအခါ ျမိဳ႔စား နယ္စား ဘုရင္ခံမ်ား အုပ္ခ်ဳပ္ရေသာ နယ္ႀကီးတစ္နယ္ျဖစ္လာၿပီးလွ်င္ မင္းႀကီးညို နန္း သက္တြင္ကား ေတာင္ငူ နယ္သည္ အင္း၀နွင့္ဟံသာ၀တီတို့ အၾကားတြင္ သီးျခား ကင္းလြတ္ ေသာ အာဏာ ပိုင္ ျပည္နယ္ ႀကီး တနယ္ျဖစ္ လာသည္ ပ်ဥ္းမနား ေညာင္ရမ္း ယင္းေတာ္ မိထၳီလာနွင့္ေရလြဲ ငါးခရိုင္အစ ရွိ သည္ တို့သည္လည္း မင္းႀကီးညို လက္ေအာက္ခံျမန္မာေဒသမ်ားၿဖစ္လာၾကသည္။

ဒုတိယ ျမန္မာႏုိင္ငံေတာ္ကို ျပန္လည္စည္းရံုး သိမ္းသြင္းၿခင္းၿပဳၾကေသာ ျမန္မာလူမ်ိဳး ေခါင္း ေဆာင္ မ်ား သည္ ကား မင္းႀကီးညိုသားေတာ္ တပင္ေရြထီး ၁၅၃၁ မွ ၁၅၅၀ နွစ္ထိ သမက္ေတာ္ ဘုရင့္ေနာင္ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာ ၁၅၅၁ မွ ၁၅၈၈ ျဖစ္ၾကသည္ ၿမန္မာရာဇ၀င္မ်ားတြင္ ေရးသား ေဖာ္ျပခ်က္အရ တပင္ေရြထီးႏွင့္ ဘုရင့္ ေနာင္ တို့သည္ ေရွးဦးစြာ မြန္ေဒသၿဖစ္ေသာ ရာမညတိုင္းကို စတင္ သိမ္းသြင္းၿခင္းၿပဳေၾကာင္း ဟံသာ၀တီနွင့္ မုတၱမ စေသာ အခ်က္အၿခာ ျမိဳ႔ၾကီးမ်ားတြင္ မြန္ုဘုရင္ႏွင့္ ျမိဳ႔စား နယ္စားမ်ားဘက္မွ ေပၚတူဂီ ေၾကး စား စစ္သား မ်ားသည္ ေခတ္မီ လက္နက္မ်ား စိန္ေျပာင္းမ်ားႏွင့္ ခုခံတိုက္ခိုက္ ျခင္းၿပဳသၿဖင့္ တပင္ေရြထီးႏွင့္ ဘုရင့္ေနာင္ တို့သည္ ခဲခဲယဥ္းယဥ္း တိုက္ခိုက္ၾကရသည္ ထို့ ေနာက္ ၄င္းရဲ့ေယာက္ဖေတာ္ ျပည္ဘုရင္ နရပတိ ရွိရာ သို့ ဆုုတ္ခြာ ထြက္ေၿပးသြားေသာ ဟံသာ၀တီဘုရင္ သုရွင္ဒကာရြတ္ပိကို လိုက္လံ တိုက္ခိုက္ ၾကရာတြင္ တပင္ ေရြထီး ႏွင့္ ဘုရင့္ေနာင္တို့သည္ ဟံသာ၀တီဘုရင္ အင္း၀ဘုရင္ ရခိုင္ဘုရင္နွင့္ ေမာရွမ္းေစာဘြားတို႔ရဲ့ စုေပါင္း ခုခံမွဳကို နွိမ္ႏွင္းေအာင္ႏိုင္လိုက္ၿပီးေနာက္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း ေဒသမ်ားၿဖစ္ေသာ မင္းဘူး နွင့္ၿမင္းၿခံ နယ္မ်ားအထိ ခ်ီတက္သိမ္းသြင္းေၾကာင္း တပင္ေရြထီးသည္ ပုဂံျမိဳ႔ေတာ္ေဟာင္းတြင္ ၿမန္မာဘုရင္ဟူေသာ အထိမ္းအမွတ္ၿဖင့္ နယ္စား ဘိသိက္ခံေၾကာင္း ထို့ေနာက္ အင္းနွင့္ အထက္ျမန္မာ တစ္လြားကို ဆက္လက္ သိမ္း သြင္းၿခင္း မျပဳ ေသးပဲ ေအာက္ျမန္မာနိုင္ငံ ေဒသမ်ားကို စနစ္ တက် အုပ္ခ်ဳပ္ရန္အတြက္ ေတာင္ငူမွ ဟံသာ ၀တီသုိ့ ျမိဳ့ေတာ္ ကို ေျပာင္းေရႊ့ျပီးလွ်င္ တပင္ေရြထီးသည္ မြန္ဘုရင္ အထိမ္းအမွတ္ၿဖင့္ မြန္တို႔ ဓေလ့ ထံုးစံနွင့္ အညီ ရာဇဘိသိက္ ခံေၾကာင္း စသည္ျဖင္႔ ေရး သား ထားၾကသည္။

ျမန္မာ ရာဇ၀င္မ်ားရဲ့ ေရးသား ခ်က္မ်ားကို ေလ့လာေသာအခါ ဒုတိယ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ကို စတင္ တည္ေထာင္ ေသာ အခ်ိန္တြင္ ဥေရာပတိုက္သား ေပၚတူဂီ ေၾကးစား စစ္သားမ်ားသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေတာင္ဘက္ အရပ္ ေဒ သ မ်ား သို့ စတင္ ၀င္ေရာက္လွ်က္ ရွိေနၿပီ ဆိုေသာ အခ်က္ တစ္ ခ်က္ကို သတိျပဳ ေတြ႔ရွိရသည္ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ လ်က္ရွိေသာ မြန္လူမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ ၄င္းတို့ရဲ့ အေျခခံေဒသမ်ားကို စည္းလံုးျခင္း ျပဳရာတြင္ သူ့ေခတ္နွင့္ သူ့ အခါ စစ္ တိုက္ခိုက္ျခင္းကို အေျခခံ ၀ါဒအၿဖစ္ လက္ကိုင္ျပဳထားေသာ္ ျငားလည္း သိမ္းသြင္းၿခင္းၿပဳရာတြင္ တပင္ေရြထီး နွင့္ဘုရင့္ေနာင္တို႔သည္ ယခင္ ပုဂံ မင္းဆက္ ဘုရင္ က်န္စစ္သားရဲ့ ၀ါဒအား ဆက္ခံ က်င့္ သံုးျခင္းၿပဳ သည္ ကို ေတြ႔ ရွိရသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ အခ်က္အၿခာၿမိဳ႔ေတာ္ကို ဟံသာ၀တီသို့ ေျပာင္းေရႊ႔ၿခင္း မြန္လူမ်ိဳးတို႔ရဲ့ ယဥ္ေက်း မွဳႏွင့္ဓေလ့ထံုးစံတို႔ကို မ်ားစြာ ေလးစားျခင္း မြန္လူမ်ိဳး အႀကီး အကဲမ်ား ေခါင္း ေဆာင္မ်ားကို အသိ အမွတ္ၿပဳ ခ်ီး ျမွင့္ၿခင္း စသည္မ်ားကို ေတြ႔ရွိရေလသည္။

နိုင္ငံေတာ္ရဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ လြတ္ေတာ္တို႔တြင္ ရွမ္း မြန္ နွင့္ ျမန္မာ အမွဴထမ္းမ်ားကို မွ်မွ် တ တ ခန့္အပ္လွ်က္ ေဒသေန လူမ်ိဳးမ်ား အလိုက္ မိမိတို့အႀကီးအကဲမ်ားကို ခန့္အပ္အုပ္ခ်ဳပ္ေစၿခင္း စသည္မ်ား ကို ေတြ႔ရွိရေလသည္ တပင္ေရြထီး နန္းသက္အတြင္း ေမာရွမ္းဘုရင္ အင္း၀နွင့္ အထက္ ျမန္မာ တစ္လြား ကို စည္း ရုံုးသိမ္းသြင္းၿခင္း မျပဳနိုင္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အထက္ပိုင္းနွင့္ ယိုးဒယားအေရးတုိ့ ေျဖရွင္းေနခိုက္ မြန္လူမ်ိဳး အႀကီးအကဲတစ္ခ်ိဳ႔က ထၾကြပုန္ကန္ၾကၿပီးလ်င္ တပင္ေရြထီးကို လုပ္ၾကံ သတ္ျဖတ္ လိုက္ေသာ ေၾကာင့္ျဖစ္သည္ တပင္ေရြထီး လုပ္ႀကံခံ ရျပီးသည့္ ေနာက္ ျမန္မာနိုင္ငံေတာ္ကို ဆက္လက္ထူေထာင္ရန္ တာ၀န္ သည္ ဘုရင့္ ေနာင္ ပုခံုးထက္သို့ က်ေရာက္ခဲ့သည္ ။ ဘုရင့္ေနာင္သည္ အံ့ၾသဖြယ္ရာ ေကာင္းေလာက္ေအာင္ စြမ္းစြမ္း တမန္စြမ္းေဆာင္ခဲ့သည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္။

နိုင္ငံေရးနွင့္ ပတ္သက္ျပီး ဘုရင့္ေနာင္ရဲ့ အေျမာ္ အျမင္ ႀကီးမားေသာ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ မ်ားမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ အတြင္း ရွိ လူမ်ိဳး တစ္မ်ိဳးက အျခားေသာလူမ်ိဳးမ်ားကို လက္၀ါးၾကီး အုပ္ အနိုင္က်င့္မွဳ မရွိရေအာင္ ညီတူ တန္းတူ အခြင့္ အေရး ေပး ထားျခင္း ပင္ျဖစ္သည္။

ျမန္မာရာဇ၀င္မ်ားတြင္ တပင္ေရြထီး လုပ္ႀကံခံရျပီးေနာက္ မြန္လူမ်ိဳး အႀကီးအကဲမ်ားသည္ ပုန္ကန္ထၾကြၿပီး ဟံ သာ၀တီ မုတၱမ ပုသိမ္ ျမိဳ႔ႀကီးမ်ားကို သိမ္းယူထား ၾကေသာ ျမန္မာ လူမ်ိဳး အႀကီး အကဲ တစ္ခ်ိဳ ့ကလည္း အလားတူ ပုန္ ကန္ျခား နားကာ ျပည္ ေတာင္ငူ စေသာျမိဳ႔ၾကီးမ်ားကို သိမ္းယူ ထားၾက သည့္ အျဖစ္ အပ်က္မ်ားကို ေရးသားေဖာ္ျပၾကသည္ ျမန္မာႏွင့္ မြန္လူမ်ိဳးမ်ားကို စည္း ရံုး သိမ္းသြင္း ၍ ေနသား တက်ျဖစ္ေအာင္ မစီမံရေသးမွီ ကစင့္ကလ်ားႏွင္႔ တနယ္တမင္း တတပ္တဗိုလ္ ျဖစ္ေတာ႔အံ့ ဆဲဆဲ အေျခအေနမွ ဘုရင့္ေနာင္သည္ အခ်ိန္ မွီၿပန္ လည္ ထိိန္း သိမ္း လိုက္ ရ သည့္အျဖစ္အပ်က္မ်ားကို တခမ္း တနားနွင့္ ဖြဲ႔ႏြဲ႔ေရး သားေဖာ္ျပၾကသည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္ ဘုရင့္ေနာင္သည္ ေတာင္ငူ ဟံသာ၀တီ ျပည္ စသည့္ မြန္ၿမန္မာ ေဒသ မ်ား ကို စနစ္ တက် စည္းရံုး သိမ္းသြင္း စီမံ အုပ္ ခ်ဳပ္ ျပီးေနာက္ ျမန္မာ နိုင္ငံ အလယ္ ပိုင္းျဖစ္ ေသာ ဧရာ၀တီ ျမစ္ ၀ွမ္းေဒသမ်ားမွ စေလ ပခန္း ပုဂံျမိဳ ့မ်ားကို ခ်ီတက္သိမ္းယူၿခင္းၿပဳသည္။

ထို့ ေနာက္ အင္း၀နွင့္ အထက္ျမန္မာႏိုင္ငံ တလြားကို၄င္း တရုတ္ ျမန္မာ နယ္စပ္ရွိ ရွမ္းၿပည္နယ္မ်ား အားလံုး ကို ၄င္း ခ်ီတက္သိမ္းပိုက္သည္ သကၠရာဇ္ ၁၅၅၁ ခုနွစ္တြင္ နန္းတက္ေသာဘုရင့္ေနာင္သည္ ၁၅၅၉ ခု နွစ္ မတိုင္မီ ၈ နွစ္တာ ကာလအတြင္း ရခိုင္ကမ္းရိုးတန္း ေဒသမွအပ ျမန္မာတစ္ႏိုင္ငံလံုးကို ျပန္လည္ သိမ္းသြင္း မိရံုမွ် သာ မက ၿျမန္မာႏိုင္ငံ ျပင္ပ မဏိပူရ ကိုးရွမ္းၿပည္ ဇင္းမယ္နွင့္ လင္းဇင္း စေသာျပည္နယ္မ်ားကို ခ်ီ တက္ သိမ္း ပိုက္ ေၾကာင္းျမန္မာရာဇ၀င္မ်ားတြင္ ေတြ႔ရသည္ ဘုရင့္ ေနာင္နန္းသက္အတြင္း ယိုးဒယား နိုင္ငံသို့ နွစ္ ၾကိမ္ တိုင္မွ် ခ်ီတက္ တိုက္ခိုက္ေၾကာင္း ပထမ တစ္ႀကိမ္တြင္ ယုိးဒယားဘုရင္ရဲ့ ဆင္ျဖဴေတာ္မ်ားကို ရလို ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ ေၾကာင္း ဒုတိယ အႀကိမ္တြင္ ယုိးဒယားဘုရင္က ထၾကြ ပုန္ကန္ ေသာေၾကာင့္ ဟူျပီး ေရးသားေဖာ္ျပၾကသည္။

သို့ ရာတြင္ ထိုေရးသား ေဖာ္ျပခ်က္မ်ားကို ေလ့လာ ၾကည့္ေသာအခါ ယိုးဒယား ျမန္မာ စစ္ပြဲမ်ားသည္ ဆင္ျဖဴ ေတာ္ျပႆနာ အတြက္ အဓိက မဟုတ္ပဲ ၿမန္မာႏုိင္ငံ ေတာင္ဘက္တစ္လြားရွိ တနသ္ာရီ ကမ္းရိုး တန္း ေဒသ မ်ားကို အျမဲတစ္ေစ ျခိမ္းေၿခာက္ လ်က္ရွိေသာ ယိုးဒယား နိုင္ငံကို ျမန္မာ ဘုရင္ရဲ့ၾသဇာခံ အျဖစ္ သိမ္း သြင္းထား ရွိလိုၿခင္းသာၿဖစ္ေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႔ရွိရသည္။

က်မ္းကိုး
မင္းတရားေရြထီးႏွင္႔ဘုရင္႔ေနာင္-ကထိကဦးစိန္လြင္ေလး
ရာဇဓိရာဇ္အေရးေတာ္ပံု။ဗညားဒလ
ျမန္မာမင္းမ်ားအေရးေတာ္ပံု-အေရးေတာ္ပံု ( ၆ ) ေစာင္တြဲ
ရွမ္းလူမ်ိဳးမ်ားအေၾကာင္း။ ေဒါ့ဗ္
အေရွ႕ေတာင္အာရွရာဇ၀င္၊ေဟာ-၁၉၅၅
ၿမန္မာ ရာဇ၀င္ (ဟာေဗး ၁၉၂၅)

မြန္ ျမန္မာ ရွမ္း လူမ်ိဳးမ်ား ၏ ဖိုခေနာက္ဆိုင္ ယွဥ္ၿပိဳင္ အားထုတ္မွဳ

စကားခ်ပ္

( တရုတ္ျပည္ ယူနန္နယ္ရွိ နန္ခ်ိဳရွမ္းတို႔ ၏ နန္ခ်ိဳ နိုင္ငံႀကီး အား ေမာင္းဂြတ္ ဧကရာဇ္ ဘုရင္ ကုဗေလခန္ က ဝင္ ေရာက္ တိုက္ခိုက္ သိမ္းပိုက္ လိုက္ သျဖင္႔ နန္ခ်ိဳ နိုင္ငံႀကီး ပ်က္စီး ၍ နန္ခ်ိဳ ယိုးဒယားရွမ္း လူမ်ိဳးမ်ား အင္ဒိုခ်ိဳင္း နား က်ြန္းဆြယ္သို႔ ဝင္ေရာက္ၾကေသာ သကၠရာဇ္ ၁၃၅၀ ခုနွစ္ တြင္ အာယုဒၶိယျမိဳ႔ေတာ္ကို ဗဟိုျပဳ ၍ မဲနန္ျမစ္ ဝွမ္း ေဒသ တဝိုက္တြင္ ယိုးဒယား နိုင္ငံအား ထူေထာင္ လိုက္ၾကသည့္ အခါ ျမန္မာ နိုင္ငံ အတြင္းရွိ မြန္နယ္မ်ား အထူးသျဖင္႔ တနသ္ာရီ ကမ္းရိုးတန္း ေဒသတဝိုက္ရွိ မုတၱမနွင္႔ ေမာ္လျမိုင္ တို့သည္ ယိုးဒယားဘုရင္ မ်ားအား မိမိတို့ ၏ အႀကီးအကဲ မ်ား အျဖစ္ျဖင္႔ နွစ္စဥ္ နွစ္ တိုင္း လက္ေဆာင္ ပဏာမ်ား ဆက္သြင္းပံု တနသ္ာရီသည္ ယိုးဒယားနိုင္ငံ အတြင္း တြင္ ျပည္နယ္ တနယ္ အျဖစ္ ပါဝင္လ်က္ ရွိေၾကာင္း ယိုးဒယား ရာဇဝင္ ေဟာင္းမ်ား တြင္ ေရးသား ေဖၚျပ ခ်က္ႏွင္႔ ပတ္သက္၍ ေလးေလး နက္နက္ ထည့္ သြင္း စဥ္းစားရန္ရွိသည္။ )

ျမန္မာ နွင္႔ ယိုးဒယား တို့သည္ ျမန္မာဘုရင္မ်ား နွင္႔ သမိုင္း တေလွ်ာက္လံုးလိုလို စစ္မက္ တိုက္ခိုက္ ခဲ့ ႒ကသည္။ အဘယ့္ ေၾကာင့္ ဆိုေသာ္ ကေမၻာဒီးယား (မြန္ခမာလူမ်ိဳး ) မ်ား၏ အရိုက္အရာကို ဆက္ခံျခင္း ျပဳသည္ ဟု မိမိတို့ ဘာသာ မိမိတို့ ယူဆဟန္ ရွိ ေသာ ယိုးဒယားရွမ္း မ်ားက တနသ္ာရီ ကမ္းရိုးတန္း အထူး သျဖင္႔ မုတၱမ ၊ ေမာ္လျမိဳင္ ၊ ေရး၊ ျမိတ္၊ ထားဝယ္ ေဒသ မ်ား ကို ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ျပန္လည္ ဖဲ့ယူရန္ ႀကိုးပမ္း ေသာ ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

မြန္ ရာဇဝင္ ေဟာင္းမ်ား တြင္ ယိုးဒယား ဘက္ရွိ ယိုးဒယား လူမ်ိဳး အႀကီးအကဲ တဦး ျဖစ္ သူ ဝါရီရူ သည္ ပုဂံ မင္း ဆက္ ဘုရင္မ်ား တန္ခိုး အာဏာ ေလ်ာ့ပါး ေမွးမွိန္ကာ ျမန္မာ နိုင္ငံ ေတာင္ဘက္ တလြွားတြင္ ကစင့္ ကလ်ား ျဖစ္ေနခ်ိန္ ေလာက္ က ပင္ မုတၱမ ကို အေခ်ျပဳ ၍ တနသ္ာရီ ကမ္းရိုးတန္း ေဒသ တဝိုက္ ကို စတင္ သိမ္း ပိုက္ျခင္း ျပဳေၾကာင္း ျဖင္႔ ေရးသား ေဖၚ ျပ ၾကသည္။ ဝါ ရီရူသည္ မုတၱမ ကို အေခ်ျပဳၿပီး ေနာက္ ပဲခူးတြင္ သီးျခား မင္း ျပဳလ်က္ ရွိေသာ ျမန္ မာ ဘုရင္ခံ တရဖ်ား ကို တိုက္ခိုက္ ေအာင္နိုင္ လိုက္ေၾကာင္း ေရး သား ေဖၚ ျပ ထား သည္။

ဆက္လက္၍ ယိုးဒယား နွင္႔ မြန္ေသြး ေရာသြားၾကသည္႔ ဝါရီရူမင္း ေျခာက္ဆက္ေျမာက္ မွ် မုတၱမတြင္ စိုးစံ ၾက ျပီးေနာက္ ဗညားဦး လက္ထက္ တြင္ ဟံသာဝတီ ကို ဗဟိုျပဳၿပီး လွ်င္ မြန္လူမ်ိဳးမ်ား၏ ေဒသျဖစ္ေသာ ျမန္မာ နိုင္ငံ ေတာင္ဘက္ တလြွား ကို သိမ္းသြင္း စည္းလံုးလ်က္ ထင္ရွားႀကီး က်ယ္လွသည္႔ ရာမည တိုင္းႀကီးကို ထူ ေထာင္ ေၾကာင္းျဖင္႔ မြန္ရာဇဝင္ မ်ားတြင္ တခမ္းတနား ေရးသား ေဖၚျပၾကသည္။

ယင္း ကဲ့ သို့ မြန္ရာဇဝင္မ်ား ၏ ေရးသား ေဖၚျပ ခ်က္ တို့ ကို ေလ့လာ ေသာအခါ ပုဂံ မင္း ဆက္ တို့ အင္အားေလ်ာ႔ ပါး ခ်ိန္တြင္ မြန္လူမ်ိဳးမ်ား နွင္႔ ၄င္းတို့ ၏ အႀကီး အကဲမ်ား သည္ ယိုးဒယား ဘက္ ရွိ ေသာကၠတဲ ျပည္နယ္ မွ ယိုးဒယားမင္းမ်ား ၏ အကူ အညီ ျဖင္႔ ျမန္မာဘုရင္ မ်ား တို့၏ လက္ေအာက္ခံ ဘဝမွ ရုန္းကန္ လြတ္ ေျမာက္ ၾက ျပီးလ်င္ ဝါရီရူ မင္းဆက္ ခုနွစ္ဆက္ ရာဇဓိရာဇ္ ဘုရင္ လက္ ထက္ တြင္ ဟံသာဝတီ ကို ဗဟိုျပဳလ်က္ ျမန္မာ နိုင္ငံ ေတာင္ ဘက္ တခု လံုး ကို ရာမည တိုင္း တလိုင္း သံုးရပ္ ၃၂ ျမိဳ႔ စသည္ျဖင္႔ ဖြဲ႔စည္း ထူ ေထာင္ နိုင္ ခဲ့ ေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရ သည္။

( ထို အခ်ိန္ ေလာက္မွ အ စျပဳၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံ ေတာင္ဘက္ တစ္လြွား ၊ အထူး သျဖင့္တ နသ္ာရီကမ္း ရိုး တန္း ေဒသ ရွိ မြန္လူမ်ိဳးမ်ား နွင့္ အႀကီး အကဲမ်ား ေပၚတြင္ ယုိးဒယား ဘက္ရွိ ယိုး ဒယား ပေဒသရာဇ္ဘုရင္မ်ား၏ ၾသဇာ နွင့္ နိုင္ငံေရး လြွမ္းမိုးမွဳသည္ အစျပိဳးခဲ့ သည္ဟု ယူ ဆ ရန္ရွိသည္။ )

ဗညားဦး ၁၃၅၄ မွ ၁၃၈၅ ထိ ဟံသာ ၀တီ ကို အခ်က္အၿခာၿပဳၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံ ေတာင္ဘက္ တစ္လြွားရွိ မြန္ေဒသမ်ား ကို စတင္ စည္းလံုး သိမ္းသြင္းၿခင္း ျပဳေသာ အခ်ိန္ႏွင့္ သတိုးမင္းဖ်ား ၁၃၆၅ မွ ၁၃၆၈ ထိ အင္း၀ကို အခ်က္ အျခာၿပဳၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း ျမန္မာ ေဒ သ မ်ားကို စည္းလံုး သိမ္းသြင္းေသာ အခ်ိန္မ်ားသည္ တစ္ခ်ိန္တည္း တစ္ေခတ္တည္း ေခတ္ျပိဳင္ ျဖစ္္ သည္။

ဗညားဦး သည္ ဟံသာ၀တီကို သကၠရာဇ္ ၁၃၅၃ ခုနွစ္တြင္ တည္ေထာင္ျပီး သတိုး မင္း ဖ်ား သည္ သကၠရာဇ္ ၁၃၆၅ ခုနွစ္ခန္႔ တြင္ တည္ေထာင္သည္။ ဟံသာ၀တီကို တည္ေထာင္ျပီး မြန္ေဒသမ်ားကို ဗညားဦး စည္းလံုး သိမ္းသြင္းၿခင္း မျပဳမီ ယုိးဒယား နွင့္ မြန္ ေသြး ေရာသည္ဟု ယံုၾကည္ရေသာ ၀ါရီရူမင္း ေျခာက္ ဆက္ မုတၱမ တြင္ နွစ္ေပါင္း ၇၀ သာသာမွ် စိုးစံခဲ့ၾကသည့္ နည္းတူ အင္းဝ ကို တည္ေထာင္ျပီး ျမန္မာေဒသမ်ားကို သတိုး မင္း ဖ်ား စည္းလံုး သိမ္းသြင္းၿခင္း မျပဳမီ ရွမ္းၿမန္မာ ေသြးေႏွာေသာ မင္းဆက္မ်ားသည္ ပင္းယနွင္႔ စစ္ကိုင္းတို့ တြင္ နွစ္ေပါင္း ၇၀ နီးပါးမွ် ခန့္ စိုးစံခဲ့ၾကသည္။
ဟံသာ၀တီကို တည္ေထာင္ေသာ ဗညားဦးမွ စျပီး ဆက္လက္ စိုးစံၾက ေသာ မင္းဆက္ မ်ားသည္ ယိုးဒယား ရွမ္းေသြး ကင္းစင္ သည္ဟု မဆိုနိုင္သည့္ တိုင္ေအာင္ မြန္ဘြဲ႔ မြန္အ မည္နွင့္ မြန္အခမ္းအနား အေဆာင္ အေယာင္မ်ား ကို ခံယူကာ မြန္မင္းမ်ား ျဖစ္လာ ၾကသည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္။ ထို့ အတူ အင္း၀ကို တည္ေထာင္ေသာ သတိုးမင္းဖ်ား မွ စျပီး ဆက္လက္ စိုးစံၾကေသာ မင္းဆက္မ်ားသည္ ရွမ္းေသြး မ ကင္း စင္သည့္တိုင္ေအာင္ ျမန္မာဘြဲ ့ ျမန္မာအမည္ႏွင့္ ျမန္မာ အေဆာင္အေယာင္ မ်ား ခံယူ ကာ ျမန္မာမင္းမ်ား ျဖစ္လာၾကသည္ကို လည္း ေတြ႔ရွိရသည္။

အင္း၀တြင္ သတိုးမင္းဖ်ားမွ အစျပဳၿပီး မြန္ ရွမ္းမ်ား အပါအ၀င္ စစ္ကိုင္းစည္သူေက်ာ္ထင္ နရ ပတိ အထိ မင္း ၁ရ ဆက္သည္ နွစ္ေပါင္း ၂၀၀ နီးပါး ခန့္မွ် စိုးစံခဲ့ၾက သကဲ့သို့ ဟံသာ၀တီ တြင္လည္း ဗညားဦးမွ အစျပဳၿပီး သုရွင္ ဒ ကာ ရြတ္ပိ အထိမင္းဆက္ ၁၁ ဆက္သည္ နွစ္ေပါင္း ၂၀၀ နီးပါးခန္႔မွ် ထီးျပိဳင္နန္းၿပိဳင္ စိုးစံခဲ့ၾကသည္။ အင္းဝမင္း ဆက္ဘုရင္မ်ားသည္ ေျမာက္ဘက္တြင္ မံု ရြာႏွင့္ ေရြွဘိုခရိုင္မ်ားမွ ဧရာ၀တီ ျမစ္၀ွမ္းတစ္ေလွ်ာက္ ျပည္ခရိုင္ထိ စည္းလံုးသိမ္းသြင္းၿခင္း ျပဳ နိုင္ခဲ့ၾကသည္။ အင္အား ႀကီးမားေသာ မင္းဆက္ မ်ား လက္ထက္တြင္ ေမာရွမ္းမ်ား နွင့္ရခိုင္ ကမ္းရိုးတန္း ေဒသမ်ား အေပၚတြင္ ၾသဇာ ေညာင္းခဲ့သည္ကို လည္း ေတြ႔ရွိ ရသည္ ထို့ အတူ ဟံသာ၀တီ မင္းဆက္ ဘုရင္ မ်ားသည္ ျပည္ႏွင့္ ေတာင္ငူ ေတာင္ ဘက္ ေဒသ တစ္လြွားကို စည္းလံုး သိမ္းသြင္း နိုင္ခဲ့ၾက သည္။

အင္အား ႀကီးမားေသာ ရာဇဓိရာဇ္ လက္ထက္တြင္ ရခိုင္ ကမ္းရိုးတန္း ေဒသအေပၚတြင္ ၾသဇာ ေညာင္း ခဲ့သည္ ကို လည္း ေတြ႔ရသည္ ၁၄ ရာစု ေက်ာ္ခန္႔မွအစၿပဳၿပီး ၁၆ ရာစု ေက်ာ္ ခန့္ ထိ နွစ္ေပါင္း၂၀၀ နီးပါးခန္႔မွ် အင္း၀ နွင့္ ဟံသာ၀တီမင္း ဆက္ဘုရင္မ်ားသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ တြင္ထီးၿပိဳင္ နန္းျပိဳင္ စုိးစံခဲ့ၾကသည္။ ယင္းဘုရင္မ်ား အနက္ အင္း၀တြင္ မင္းႀကီးစြာ ေစာ္ကဲ ၊ မင္းေခါင္ နွင့္ သိုဟန္ဘြား တို့သည္၄င္း ၊ ဟံသာ၀တီတြင္ ရာဇဓိရာဇ္ ၊ ရွင္ေစာပု နွင့္ ဓမၼေစတီမင္း တို့သည္ အထင္ရွားဆံုးေသာ ဘုရင္မ်ားၿဖစ္ၾကသည္။

မြန္ ရာဇ၀င္ နွင္႔ ျမန္မာရာဇ၀င္ေဟာင္း မ်ားတြင္ အင္း၀ဘုရင္ မင္းႀကီးစြာေစာ္ကဲႏွင့္ မင္းေခါင္ တို့ သည္ ဟံသာ ၀တီ ရာဇဓိရာဇ္နွင့္ နွစ္ေပါင္း ၄၀ ၾကာမွ် စစ္မက္ တုိက္ခိုက္ ခဲ့ၾကသည္။ အင္းဝ မွ ေမာရွမ္းသိုဟန္ဘြားမူကား ဗုဒၶသာသနာ နွင္႔ ျပည္သူတို႔ ကို မ်ားစြာ ညွင္းပန္း နွိပ္စက္ေသာ မင္းဆိုး မင္းညစ္ အျဖစ္ၿဖင့္ၿမန္မာ ရာဇ၀င္မ်ား တြင္ ေရးသား ေဖာ္ျပၾကသည္။ ရာဇဓိရာဇ္ ေနာက္ ဟံသာ၀တီတြင္ ဆက္လက္စိုးစံၾကေသာ ဘုရင္မႀကီး ရွင္ ေစာပုနွင့္ ဓမၼေစတီမင္းတို့ နန္းသက္မ်ားအတြင္း ရာမညတိုင္းႀကီး တစ္ခုလံုးသည္ ျငိမ္းခ်မ္းသာယာလွ်က္ နိုင္ငံ ေရး စီးပြားေရး အုပ္ခ်ဳပ္ေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမွဳမ်ား အဖက္ဖက္တို့ တြင္ မ်ားစြာ တိုးတက္လွ်က္ ရွိေၾကာင္းၿဖင့္ မြန္ ရာဇ၀င္မ်ားတြင္ လြမ္းဆြတ္ဖြယ္ရာ ဖြဲ႔ႏြဲ႔ ေရးသား ေဖာ္ျပၾကသည္။

ပထမ ျမန္မာႏိုင္ငံ ၁၀၅၀ မွ ၁၃၀၀ ခန့္အထိ ပ်က္စီး သြားခဲ့ၿပီး ေနာက္ ဒုတိယ ျမန္မာႏိုင္ငံ အားျပန္လည္ ထူ ေထာင္ ျခင္း မျပဳႏိုင္မီ ၾကားကာလ ျမန္မာႏိုင္ငံ ၏ သမိုင္း ကို စူးစမ္း ေလ့လာေသာ အခါ ၊ ထိုကာလ တြင္ ျမန္မာ နိုင္ငံတြင္ အင္အား ႀကီးမားေသာ ဟံသာ၀တီ နွင့္ အင္း၀ မင္းဆက္ ဘုရင္မ်ား ၏ ပဋိပကၡ ေပၚ တြင္ အေျခခံ ေၾကာင္း အထင္အရွား ေတြ႔ရွိရသည္။

ထိုၾကား ကာလ အတြင္း မြန္ႏွင့္ ရခိုင္ ၊ ျမန္မာႏွင့္ ရခိုင္ ၊ ျမန္မာႏွင့္ ရွမ္း ၊ မြန္ နွင့္ ရွမ္းတို႔ ၏ အၾကားတြင္ ျဖစ္ပြား ေပၚေပါက္ခဲ့ၾကေသာ ပဋိပကၡ မ်ားသည္ အင္း၀ နွင့္ ဟံသာ၀တီ တို့အၾကား တြင္ ၿဖစ္ပြားသည့္ ပဋိပကၡ ျဖစ္္ေၾကာင္း ကို လည္း ေတြ႔ရွိရ သည္။

ဟံသာ၀တီ နွင့္ အင္း၀ဘုရင္ မင္းဆက္ မ်ား သည္ တစ္ဦး ကို တစ္ဦး က လြွမ္းမိုး ေအာင္ နိုင္ေရး အတြက္ ထိုအခ်ိန္က တသီး တျခား တည္ရွိ ေနခဲ့ သည့္ ရခုိင္ ကမ္းရိုးတန္းေဒ သ နွင့္ ေျမာက္ဘက္ ေမာရွမ္းေဒသမ်ားကို နွစ္ဦး နွစ္ဘက္စလံုး က မိမိတို့ ဘက္သို့ ပါ၀င္ လာ ေအာင္ အနုနည္း အၾကမ္းနည္း နွစ္မ်ိဳးစလံုးၿဖင့္ ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ၿခင္းမ်ား ျပဳခဲ့ၾကသည္။
ျမန္မာရာဇ၀င္ မ်ား တြင္ အင္း၀ဘုရင္ မင္းႀကီးစြာေစာ္ကဲ နွင့္ သားေတာ္ မင္းေခါင္တို႔ နန္းသက္မ်ား အတြင္း ရခိုင္နွင့္ ေမာရွမ္း ျပည္ နယ္ မ်ား အေရး တြင္ အႀကိမ္ႀကိမ္ ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ေသာ အေရးအခင္းနွင့္ အျဖစ္အပ်က္မ်ားကို ေရး သား ေဖာ္ျပၾကသည္။

ထို့ အတူ ဟံသာ၀တီဘုရင္ ရာဇဓိရာဇ္၏ နန္းသက္အတြင္း ရခိုင္နွင့္ သိႏၷီီျပည္နယ္မ်ား အေရး အခင္းတြင္ ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ၿခင္း မ်ားကိုလည္းေတြ႔ရွိရသည္။ သို့ ရာတြင္ အင္းဝနွင္႔ဟံသာ၀တီမင္း ဆက္ ဘုရင္ မ်ားသည္ ယင္းေဒသမ်ား၏ အေရး တြင္ ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ၿခင္း ျပဳႏိုင္ရံုမွ တပါး စည္းလံုး သိမ္း သြင္း ၿခင္း မျပဳႏိုင္ခဲ့ၾကေခ်။ ရခိုင္သည္၄င္း ေမာရွမ္းၿပည္နယ္မ်ားသည္၄င္း အင္း၀နွင့္ ဟံသာ၀တီ မင္းဆက္ ဘုရင္ မ်ား ၏ လြွမ္းမိုးမွဳ ေအာက္မွ သီးျခား ကင္းလြတ္ လ်က္ရွိ ေနခဲ့ၾကသည္။

အင္း၀နွင့္ ဟံသာ၀တီတို့ သည္ တစ္ဦး ကို တစ္ဦး လြွမ္းမိုး ေအာင္နိုင္ေရးအတြက္ ႀကိုးပမ္းအား ထုတ္လ်က္ ရွိၾက စဥ္ ေျမာက္ ဘက္ တစ္ လြွား ရွိ ေမာရွမ္းမ်ားသည္ အခါအခြင့္သင့္ေသာ အခါတိုင္း တရုတ္ျပည္ ယူနန္ နယ္ ကို ၄င္း။ အင္း၀ကို ဗဟို ျပဳ ေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း ေဒသမ်ား ကို၄င္း။ မၾကာ ခဏ ၀င္ ေရာက္ တိုက္ခုိက္ရန္ စမ္းသပ္ ႀကိုးပမ္းျခင္း မ်ားၿပဳလုပ္ ခဲ့ၾကသည္။
ျမန္မာရာဇ၀င္မ်ားတြင္ အင္း၀ မင္းဆက္ ဘုရင္ မင္းႀကီးစြာ ေစာ္ ကဲ နွင့္ သားေတာ္မင္းေခါင္ ဘုရင္တို့ နန္း သက္ မ်ား အတြင္း မိုးညွင္း ကုန္းေဘာင္ နွင့္ သိႏၷီီေစာ္ဘြား တို့သည္ ႀကိမ္ဖန္ မ်ား စြာ ၀င္ ေရာက္ တုိက္ ခိုက္ၾက သျဖင့္ အင္အားႀကီးမားေသာ ရွမ္းတပ္ၾကီးမ်ားကို ရမည္း သင္းစား သီလ၀နွင့္ ငယ္ရြယ္ ရဲ့ရင့္ေသာ မင္းရဲေက်ာ္စြာတို႔က ရြပ္ရြပ္ ခ်ြန္ခၽြန္ တြန္းလွန္ တိုက္ခိုက္ျပီး ေအာင္ နိုင္ ေၾကာင္း ျဖင့္ တခမ္းတနား ေရးသား ေဖာ္ျပၾကသည္။

အင္း၀မင္း ဆက္ ဘုရင္မ်ား ၏ အင္အား ေလ်ာ့ပါး သည့္ သကၠရာဇ္ ၁၅၂၇ ခုနွစ္တြင္ မိုးညွင္းစလံု နွင့္ သားေတာ္ သို ဟန္ ဘြား တို့ ေခါင္းေဆာင္ေသာ ေမာရွမ္းမ်ားသည္ အင္း၀ကို ၀င္ေရာက္ တိုက္ခိုက္ျခင္း ျပဳသည္။ ျမန္မာ ရာဇ၀င္မ်ားတြင္ အင္း၀ ဘုရင္ေရြွနန္းေၾကာ့ရွင္ နရပတိသည္ ယင္း တိုက္ပြဲတြင္ အေျမာက္ဆံ ထိျပီး က်ဆံုး ေၾကာင္း ေဖၚျပၾကသည္။
မိုးညွင္းစလံုသည္ ေရြွနန္းေၾကာ့ရွင္၏ တူေတာ္ မင္း႒ကီးရန္ေနာင္၏ အကူအညီျဖင့္ ၄င္း၏ သား ေတာ္ သိုဟန္ဘြားကို အင္း၀တြင္ နန္းတင္ျပီး မိုးညွင္းသို႔ၿပန္ သြား ေ႒ကာင္းျဖင့္ေရးသား ေဖာ္ျပ ႒က သည္။ အင္း၀ကို သိမ္းပိုက္ စိုး စံ ေသာေမာရွမ္းမ်ားသည္ ယခင္ အင္း၀မင္းဆက္ ဘုရင္မ်ားကဲ့သို႔ မဟုတ္ပဲ ဗုဒၶ ဘာ သာ နွင့္ ျပည္သူ လူထုမ်ားကို ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္ၿခင္းၿပဳသၿဖင့္ သိုဟန္ဘြား၏ ဒဏ္ကို မခံနိုင္ေသာ
ျမန္မာ လူမ်ိဳး အေျမာက္အၿမားသည္ စစ္ေတာင္း ျမစ္၀ွမ္းဘက္ရွိ ေတာင္ငူနယ္သို့ အစုလိုက္ အျပံဳလိုက္ ေျပာင္းေရႊ ့ထြက္ေၿပး ႒က ေ႒ကာင္း ေရးသား ေဖာ္ျပ ႒ကသည္။

ေတာင္ငူနယ္သည္ ဟံသာ၀တီနွင့္ အင္း၀တို့၏ အၾကားတြင္
ျမန္မာလူမ်ဳိးမ်ား၏ ခိုလွံဳစုေ၀းရာေျခခံေဒသ ႀကီး ျဖစ္မွန္းမသိၿဖစ္လာသည္။ အင္း၀နွင့္ ဟံသာ၀တီ မင္းဆက္မ်ား၏ ပဋိပကၡ အၾကားတြင္ နွစ္ ေပါင္း ၂၀၀ နီးပါး ခန့္မွ် ကင္းလြတ္ၿပီး ျငိမ္းခ်မ္းေနခဲ့ေသာ ေတာင္ငူနယ္ရွိ ျမန္မာ လူမ်ိဳးမ်ားသည္ တျဖည္းၿဖည္း နွင့္အင္အား ႀကီး မားလာကာ ၁၅ ရာစုကုန္ျပီး ၁၆ ရာစု ေလာက္တြင္ ေတာင္ငူနယ္သည္ ေမာရွမ္းမ်ား စိုးစံလ်က္ရွိေသာ အင္း၀ နွင့္ မြန္မင္းဆက္မ်ား စိုးစံလ်က္ရွိေသာ ဟံသာ၀တီတို့၏ အၾကားတြင္ အင္အားႀကီးမားကာ သီးျခား ကင္း လြတ္ ေသာ ျမန္မာေဒသၾကီး တစ္ခု ၿဖစ္လာ သည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္။
ေတာင္ငူနယ္၏ အႀကီးအကဲမ်ားသည္ အင္း၀ မင္း ဆက္ဘုရင္မ်ား၏ သစၥာေတာ္ခံျမိဳ႔စား နယ္စားမ်ား သာျဖစ္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း ေတာင္ငူနယ္၏ အႀကီး အကဲ ျဖစ္ သူ မင္းႀကီးညို ၁၄၆၈ မွ ၁၅၃၀ လက္ ထက္ က် ေရာက္ ေသာ အခါ တြင္ ေတာင္ငူနယ္နွင့္ မင္းႀကီးညို အား အင္း ၀ဘုရင္ ေရြွနန္းေၾကာ့ရွင္ ကိုယ္တိုင္က သီးျခား အာဏာပိုင္ျပည္နယ္ မင္း အျဖစ္ၿဖင့္ အသိအမွတ္ ျပဳ ကာ မင္း ေျမာက္ တန္ဆာ ငါးပါး နွင့္ တူမေတာ္မင္းလတ္ တို့ကို ေပးအပ္ေၾကာင္းျဖင့္ ျမန္မာရာဇ၀င္မ်ား တြင္ ေရး သား ေဖာ္ျပ ၾကသည္။

ထို့ ေနာက္ ဟံသာ၀တီနွင့္ တကြ ဇင္းမယ္ နွင့္လင္းဇင္းတို႔ကပင္ အသိ အမွတ္ၿပဳ ခန့္ညား လာရေၾကာင္းျဖင့္ ဆက္ လက္ ေရးသားေဖာ္ျပသည္ ကိုလည္း ေတြ႔ရွိရ သည္။ ယင္း သို့ျဖင့္ ပထမ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ၾကီး ပ်က္စီး သြားခဲ့ ရ ျပီးေနာက္ ဒုတိယ ျမန္မာ နိုင္ငံေတာ္ႀကီး ကို ထူေထာင္ျခင္း ျပဳအံ့ဆဲဆဲ အခ်ိန္တြင္ျမန္မာႏိုင္ငံ ေျမာက္ ဘက္ တစ္ လြွားနွင့္ ဧရာ၀တီျမစ္၀ွမ္း အလယ္ပိုင္းေဒသမ်ားတြင္ အင္း၀ ကို ဗဟုိျပဳၿပီး စိုးစံေနၾကေသာ ေမာရွမ္း ဘုရင္ နွင့္ အႀကီးအကဲမ်ား။
ျပည္ နွင့္ ေတာင္ငူ ေတာင္ဘက္ ျမန္မာ နိုင္ငံ တလြွား တြင္ ဟံသာ၀တီကို ဗဟုိျပဳၿပီး စိုးစံ ေန ၾကေသာ မြန္မင္းဆက္ ဘုရင္နွင့္ အႀကီးအကဲမ်ား။
ျမန္မာ နိုင္ငံအလယ္ပိုင္း စစ္ေတာင္းျမစ္၀ွမ္း ေဒသ တစ္ ေလ်ာက္ တြင္ ေတာင္ငူကို အခ်က္ အျခာ ျပဳၿပီး အင္အား စုေဆာင္း ေနၾကေသာ ျမန္မာလူမ်ိဳး အႀကီး အကဲ မ်ား နွင္႔ ေခါင္း ေဆာင္ မ်ား သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူမ်ိဳးၾကီးသံုးမ်ိဳး အင္အားစုႀကီး သံုးစုအျဖစ္ ဖိုခေနာက္ဆိုင္ တည္ ရွိ ေန ၾက သည္ကို ေတြ႔ရွိရေပသည္။

က်မ္းကိုး
ရာဇဓိရာဇ္ အေရးေတာ္ပံု ။ ဗညားဒလ
မြန္ရာဇဝင္။ မာဂဒူ အေရးေတာ္ပံု
အေရးေတာ္ပံု က်မ္းမ်ား ျပႆနာ။ ရီရီ
ရွမ္းလူမ်ိဳးမ်ားအေၾကာင္း။ ေဒါ့ဗ္
မိတ္ဆိနာေခတ္ဦးဖုနန္ဖန္ ပ်ဴႏွင့္ရခိုင္ယိုးဒယားသင္းဂ်ာနယ္။
အေရွ႕ေတာင္အာရွ ရာဇ၀င္၊ ေဟာ၁၉၅၅
ျမန္မာ ရာဇ၀င္ (ဟာေဗး ၁၉၂၅)

ရွမ္းလူမ်ိဳးမ်ား လြွမ္း မိုး ႀကီး စိုး ေသာ ေခတ္

ပုဂံေခတ္ ပထမ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ ပ်က္သုဥ္းၿပီး ေနာက္ တစ္နယ္ တစ္မင္း တစ္တပ္ တစ္ဗိုလ္ အကြဲ ကြဲ အျပား ျပားၿဖစ္ ကာ နိုင္ငံေရး စီးပြားေရး အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ကာကြယ္ေရး နွင့္ ယဥ္ေက်းမွဳ တို့ အဖက္ဖက္ တြင္ ဆုတ္ ယုတ္ပ်က္ၿပားေနခဲ့ရသည္။ ယင္း ကာလ ကို ဂ်ီးအီး ဟာဗီနွင့္ ပန္း ေဟာလ္ အစ ရွိသည့္ သမိုင္း ပညာရွင္မ်ား က ရွမ္း လူမ်ိဳး မ်ား လြွမ္း မိုး ႀကီး စိုး ေသာ ေခတ္္ ဟု ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ သမိုင္းကို ပိုင္းျခား သတ္ မွတ္ ျခင္း ျပဳၾက သည္။

ရွမ္းလူမ်ိဳး မ်ားသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေျမာက္ဘက္ႏွင့္ အေရွ့ဘက္ ေတာင္ကုန္း ေဒသ မ်ား တစ္၀ိုက္ တြင္ အင္အား တိုးတက္ ႀကီးမား လာ ရံုမွ် မက ျမန္မာ နိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း ေဒသ မ်ား သို့ ထိုးေဖာက္ ၀င္ ေရာက္ကာ ေက်ာက္ ဆည္ လယ္တြင္း နယ္ မ်ား ကို အခိုင္ အမာ အုပ္စီး ထားမိၾကသည္။ ပုဂံျပည္ ၏ စီးပြားေရး အုပ္ခ်ဳပ္ ေရး နွင့္ ကာ ကြယ္ ေရး အင္အား မ်ား ဆုတ္ယုတ္ လ်က္ ပုဂံမင္း ဆက္ ဘုရင္မ်ား ၏ တန္ခိုးအာဏာမ်ား ေလ်ာ့ ပါးစ ျပဳ ေန ေသာ အ ခ်ိန္္ ေလာက္ က ပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း ေဒသမ်ား အထူး သျဖင့္ ပုဂံမင္းဆက္ မ်ား က စဥ့္ ကလ်ား ၿဖစ္ သြား သည္နွင့္ တျပိဳက္ နက္ ေက်ာက္ဆည္နယ္ မွ ရွမ္းလူမ်ိဳး မ်ား သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ တြင္ ၄င္းတို့၏ တန္ခုိး အာဏာ နွင့္ မင္းဆက္ ကို ထူေထာင္ျခင္း ျပဳ ရန္ႀကိုးပမ္း အားထုတ္ၾကသည္။

ပုဂံမင္း ဆက္ ဘုရင္ နရသီဟပေတ့ ၏ ေက်ာက္ဆည္ လယ္ တြင္း နယ္စား ျမိဳ႔ စား မ်ား ျဖစ္ၾက သည့္ သီဟသူ အသခ္ယာ နွင့္ ရာဇသႀက္န္ အစရွိ ေသာ ရွမ္း လူမ်ိဳး အႀကီးအကဲ ေခါင္းေဆာင္ ၃ ဦးတုိ့ သည္ အင္ အား မရွိ ေတာ့ ေသာ ပုဂံမင္း ဆက္ ေနာက္ဆံုး ဘုရင္ ေက်ာ္စြာ ကို နန္းခ်ၿပီး ေနာက္ ထင္ရွား ေက်ာ္ၾကား သည့္ မိဖုရား ႀကီး ဖြားေစာ ကို ပင့္ေဆာင္ ကာ ပုဂံမင္း ဆက္ ဘုရင္မ်ား ၏ ေနရာသို့ ၄င္းတို့ ကိုယ္ ကို အစား ထိုး ရန္ ႀကိုး ပမ္း အား ထုတ္ ေၾကာင္းေတြ႔ ရွိရသည္။

အင္း၀ ကို ျမိဳ ့ ေတာ္ျပဳ ျပီး မံုရြာ နွင့္ ေရြွဘို ခရိုင္ ထိ လြွမ္းမိုး ၾကီးစိုး ခဲ့ ၾက ေသာ ရွမ္း ပေဒသရာဇ္ ဘုရင္ မ်ား သည္ ပုဂံေခတ္ ျမန္မာ႔ ယဥ္ေက်း မွဳ အစဥ္ အလာ နွင့္ အ ေဆာင္ အေယာင္မ်ား ကို ဆက္လက္ ထိန္းသိမ္း ျခင္းျပဳရံု မွ် သာ မက ၄င္း တို့ ကိုယ္ ကိုု လည္္း အင္း၀ ေရြွနန္း ရွင္ အျဖစ္ ျဖင့္ ခံယူ ထင္ျမင္ ေစခဲ့ ေၾကာင္း ဂ်ီအီး ဟာ ဗီ ၏ စာအုပ္ တြင္ ေရးသား ေဖာ္ျပ ထား သည္။ ပုဂံမင္း ဆက္ ဘုရင္ မ်ား ၏ မိဖု ရား ေဟာင္း မ်ား နွင့္ ေမာင္းမ မိႆသံ မ်ား ကို ရွမ္း ပေဒသရာဇ္ ဘုရင္ မ်ား နွင့္ အႀကီး အကဲ မ်ား က သိမ္းပိုက္ ယူ ငင္လိုက္ၾက သျဖင့္ ၄င္းတို့မွ ဆင္းသက္ ေပါက္ဖြားလာ ေသာ ရွမ္း ျမန္မာ ေသြးေႏွာ သူမ်ား သည္ အင္း၀ ကို ဗဟုိျပဳၿပီး ျမန္မာ နိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း ေဒသ ကို နွစ္ေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္ မွ် စိုးစံခဲ့ၾကသည္။

၄င္း အ ျပင္ ရွမ္းၿမန္မာ ေသြးေႏွာ ေသာ အင္း၀ ဘုရင္ မ်ား စိုးစံ ခဲ့ၾက သည့္ ကာလ သမိုင္း တစ္ ေလွ်ာက္ တြင္ ျမန္ မာ စာေပ သည္ သိသိ သာသာ ႀကီး ထြန္းကား ဖြ႔ံ ျဖိဳး ျပီး ပင္းယ ငါးစီးရွင္ ေက်ာ္စြာ နွင့္ အင္း၀ ဒုတိယ မင္း ေခါင္ စေသာ ေရြွနန္း ရွင္ၾကီး မ်ား ကိုယ္တိုင္ ျမန္မာ စာဆိုေတာ္ႀကီး မ်ားၿဖစ္ေနသည္ ကို ေတြ႔ရွိ ရ သည္္။

ျမန္မာ ရာဇ၀င္ ေဟာင္း မ်ား တြင္ ေက်ာက္ဆည္ လယ္တြင္းနယ္ မ်ား ကို အုပ္စီး ထားမိ ၾက ေသာ အသခ္ယာ ရာဇသႀက္န္ သီဟသူ ညီေနာင္ အႀကီး အကဲ ၃ ဦးတို့ သည္ ပုဂံမင္း ေက်ာ္စြာ ကို သုတ္သင္ ရွင္းလင္းၿပီး ေနာက္ ပင္လယ္ မကၡရာျမင္စိုင္း အရပ္တို့ တြင္ မင္းျပိဳင္ ျပဳခဲ႔ ၾကသည္။ အငယ္ဆံုး သီဟသူ သည္ ေနာင္ ေတာ္ မ်ား ကို လုပ္ႀကံ ကာ ၁၃၁၂ ခုနွစ္ တြင္ ပင္းယျမိဳ ့ကို တည္ေထာင္ ျပီး လွ်င္ ၃ နွစ္ခန႔္အၾကာတြင္ ၄င္း ၏ သား ေတာ္ အငယ္ အသခ္ယာ ေစာယြန္း အား စစ္ကိုင္ျမဳ့ကို တည္ေထာင္ေပးျပီး ေနာက္ မင္းျပိဳင္ ျပဳ ေစ သည္။

သို့ ရာ တြင္ ပင္းယ ျမင္းစိုင္း မကၡရာ နွင့္ ပင္လယ္ အစ ရွိ ေသာ ျမန္မာ နိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း ေဒသ မ်ား ကို စိုးစံ လ်က္ ရွိၾက သည့္ ရွမ္းၿမန္မာ ပေဒသရာဇ္မင္း မ်ား သည္ မိမိတို့ အခ်င္းခ်င္း တိုက္ခိုက္ လ်က္ မည္ သည့္ အခါ မွ် စည္းလံုး ညီညြတ္ၿခင္း မရွိေပ။ ပင္းယ တြင္ မင္း ၆ ဆက္ စစ္ကုိင္း တြင္ မင္း ၇ ဆက္ စိုးစံ ၾက ရာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေျမာက္ ဘက္ တလြွား ရွိ ေမာရွမ္း မ်ား ၏ အႀကီး အကဲ သိုခ်ီဘြား က ပင္းယ နွင့္ စစ္ ကိုင္း ကုိ ၀င္ ေရာက္ တိုက္ ခိုက္ျပီး လူသူ အေျမာက္အမ်ား ကို က်ြန္ၿပဳ ဖမ္းဆီး ယူေဆာင္သြား သျဖင့္ ပင္း ယ နွင့္ စစ္ကိုင္း မင္း ဆက္ မ်ား ပ်က္စီး သြား ရျပီး လွ်င္ ယင္း ေဒသ တစ္၀ိုက္ တြင္ရွိၾက ေသာ ျမန္မာလူမ်ိဳး အေျမာက္ အမ်ား သည္ ေတာင္ငူဘက္ သို့ ေျပာင္းေရႊ ့ထြက္ေၿပးၾကသည္။

ယင္းသို့ ျမန္မာ ရာဇ၀င္မ်ား ေရး သား ေဖာ္ျပ ခ်က္ ကို ေလ့လာ ၾကည့္ လွ်င္ ပင္းယ နွင့္ စစ္ကိုင္း မင္း ဆက္ မ်ား ပ်က္စီး သြားၾက သည့္ သကၠရာဇ္ ၁၃၆၄ ခုနွစ္ ထိ ေက်ာက္ဆည္ လယ္တြင္း နယ္ မ်ား ကို အုပ္စီး ထား ၾက ေသာ ရွမ္း ျမန္မာ ပေဒသ ရာဇ္ မင္း မ်ား နွင့္ အႀကီး အကဲ မ်ား သည္ ျမန္မာ နိုင္ငံ တစ္နိုင္ငံ လံုး ကို စည္း လံုး သိမ္း သြင္း နိုင္ဖို့ ေ၀းစြ ျမန္မာ နိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း ေဒသ တစ္၀ိုက္ ကို ပင္ စည္းလံုး သိမ္းသြင္း ျခင္း မျပဳႏိုင္ ပဲ မိမိတို့ အခ်င္းခ်င္း တိုက္ခိုက္ လုယက္ ေနၾက သည္ ကိုသာ ေတြ႔ရ သည္။

ဆက္လက္ ျပီး ျမန္မာရာဇ၀င္ မ်ား တြင္ ေမာရွမ္းမ်ား ၀င္ေရာက္တိုက္ခိုက္သျဖင့္ စစ္ကိုင္းနွင့္ ပင္းယ မင္း ဆက္ မ်ား ပ်က္စီး သြား ေသာ အခါ ရွမ္းၿမန္မာ အႀကီးအကဲ တစ္ ဦးျဖစ္သူ သတိုးမင္းဖ်ား သည္ ေက်ာက္ ဆည္ လယ္ တြင္းနယ္ မ်ား ကို ျဖတ္သန္း စီးဆင္း သည့္ ေဇာ္ဂ်ီ စမံုျမစ္ ပန္းေလာင္းျမစ္ႏွင့္ ျမစ္ငယ္ၿမစ္ ဧရာ၀တီျမစ္ တို့ ဆံု ဆည္းမိသည့္ အကြက္အကြင္း က်ေသာေဒသတြင္ အင္း၀ျမိဳ ့ကို စတင္ တည္ ေထာင္သည္။

တစ္နယ္ တစ္မင္း ျဖစ္ေန သည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း ေဒသ ကို တျဖညး္ၿဖည္း စည္း လံုး သိမ္းသြင္း ကာ အင္း ၀ မင္းဆက္ ကို ထူေထာင္ျပီး ျမန္မာ နိုင္ငံ ကို စည္းလံုး သိမ္းသြင္း ဖိုႀကိုးပမ္းရာ တြင္ သတိုးမင္းဖ်ား သည္ အ ရည္း ႀကီး ရွင္ေယာင္ မ်ား အား သုတ္သင္ ပံု သူခိုးႀကီး ငတက္ျပား အား ဖမ္းဆီး ပံုနွင့္ ဓါးၿပ တစ္ဦး အား သတ္ ျဖတ္ၿပီး ေနာက္ အေလာင္း ၏ ရင္ဘတ္ေပၚ တြင္ ထမင္းစားျပပံု မ်ား ကို ျမန္မာ ရာဇ၀င္ မ်ား တြင္ ဖြ႔ဲႏြဲ႔ ေရးသား ေဖာ္ ၿပၾကသည္။

သို့ ရာ တြင္ ၿမန္မာႏိုင္ငံ ေျမာက္ဘက္ တစ္လြွား ရွိ ေမာရွမ္း မ်ား ကို ကား စည္းလံုး သိမ္းသြင္း နိုင္ျခင္း မရွိ ေသး ေခ်။ ယင္းသို့ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေျမာက္ဘက္ တစ္ လြွား တြင္ ေမာရွမ္း မ်ား သည္ တန္ခိုး အင္အားႀကီးမား လ်က္ ၄င္း ျမန္မာႏိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း ေဒ သ တ ၀ိုက္ တြင္ အင္း၀ ကို ဗဟုိျပဳသည့္ ရွမ္းၿမန္မာ ပေဒသရာဇ္ မင္းဆက္ သည္ တစ္စ ထက္ တစ္စ တန္ခိုး အင္ အားႀကီး မား လွ်က္ရွိ ေနၾကခ်ိန္ တြင္ ၿမန္မာႏိုင္ငံ ေတာင္ဘက္ တစ္လြား ၊ အ ထူး သျဖင႔္ တနသ္ာရီ ကမ္းရိုး တန္း တစ္၀ိုက္ တြင္ ေတာင္ပိုင္း ယိုးဒယားရွမ္းမ်ား ၏ တန္ခိုး အာဏာ သည္ လည္း တစ္ျဖည္းၿဖည္း လြွမ္းမိုးစ ျပဳလာ သည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္။

က်မ္းကိုး
ရွမ္းလူမ်ိဳးမ်ားအေၾကာင္း။ ေဒါ့ဗ္
ရွမ္းေခတ္။ ဂ်ီအီးဟာဗီ ။ပန္း။ ေဟာလ္။
အေရွ႕ေတာင္အာရွရာဇ၀င္၊ ေဟာ-၁၉၅၅
ၿမန္မာရာဇ၀င္ (ဟာေဗး ၁၉၂၅)

ပုဂံေခတ္ ပ်က္သုဥ္းၿပီး ေနာက္ ျမန္မာႏိုင္ငံ

ပုဂံ ေခတ္ ပ်က္္သုဥ္း ျပီး ေနာက္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေဘးပတ္၀န္းက်င္ အေနအထား မ်ား ကို သမိုင္း၀င္ အ ေထာက္ အ ထား မ်ား အရ ေလ့လာ ၾကည့္ လွ်င္ တရုတ္ ျပည္ ယူနန္နယ္ ရွိ ရွမ္း ထိုင္း မ်ား ၏ နန္ခ်ိဳ နိုင္ငံအား တာတာ ဘုရင္ ကုဗေလခန္ က ၀င္ေရာက္ တိုက္ခိုက္ သိမ္းပိုက္ လိုက္သျဖင့္ နန္ခ်ိုဳ ထိုင္း ရွမ္းမ်ား သည္ အေရွ႔ ေတာင္ ပိုင္း ေဒ သမ်ား ျဖစ္ သည့္ အာသံ ျမန္မာ နွင့္ အင္ဒို ခ်ိဳင္းနား ေဒသမ်ားဆီ သို့ တိုးေ၀ွ ့ျပန္ ့နွံ႔ လ်က္ ျမန္ မာ နိုင္ ငံေဘး ပတ္၀န္း က်င္ တြင္ အဟံုး ဇင္းမယ္ လင္းဇင္း ေသာကၠတဲ ယိုးဒယား နိုင္ ငံ မ်ား ကို ထူေထာင္ လ်က္ရွိ သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ အေရွ႔ွ ဘက္ တလြား တြင္ အင္အားၾကီးမား သည့္ တရုတ္နိုင္ငံ ၾကီးကို ဥ ေရာပ တိုက္ အေရွ ့ ပိုင္း နွင့္ အာရွ တိုက္ အလယ္ပိုင္း တခုလံုး ကို ေအာင္နိုင္ ခဲ့သည့္ တာတာ တို့ သည္ သိမ္း ပိုက္ အုပ္ ခ်ဳပ္ လ်က္္ ရွိသည္။အိ နၵိယႏိုင္ငံေျမာက္ဘက္တလႊားႏွင့္ဘဂၤလားနယ္မ်ားတြင္ မူဆလင္နိုင္ငံမ်ား ထူေထာင္လ်က္ရွိသည္။

အင္ဒို ခ်ိဳင္းနား ေဒသ ဘက္ တြင္ အင္အား ၾကီးမား သည့္ ကေမၺာဒီးယား နိုင္ငံံေတာ္ ၾကီး သည္ ထိုင္း ရွမ္း မ်ား ၏ဝင္ေရာက္ တိုက္ခိုက္ျခင္း ကို ခံရသျဖင့္ အင္အား ဆုတ္ယုတ္လ်က္ရွိသည္။ သီဟိုနိုင္ငံသည္ အိနၵိယနိုင္ငံ ေတာင္ ပိုင္း ခ်ိဳလာ မင္းဆက္မ်ား ၏ လက္ေအာက္ခံဘ၀ မွ လြတ္ ေျမာက္ လ်က္ ရွွိ သည။္ ပုဂံေခတ္မတိုင္မွီ က ထက္ အထူးျခားဆံုး ျဖစ္ရပ္မွာ ယူနန္နယ္ ရွိ ထိုင္းရွမ္း တို႔ ၏ နန္ခ်ိဳႏိုင္္ငံ ပ်က္္စီး သြားၿပီး ေနာက္ အေရွ႔ ေတာင္ ပိုင္း ေဒသ မ်ား သို့ အလံုးအရင္းနွင့္ ၀င္ေရာက္္လာၾကျခင္းျဖစ္သည္။

ငွင္းတို႔ အနက္ အင္ဒို ခ်ိဳင္းနား ေဒသဘက္ တြင္ ကေမၺာဒီးယားနိုင္ငံ ပ်က္စီးၿပီး ေနာက္ သကၠရာဇ္ ၁၃၅၀ ခု နွစ္ တြင္ အာယုဒၶယျမိဳ႔ေတာ္ကို ဗဟိုျပဳ၍ မဲနန္္ျမစ္ ဝွမ္းေဒသ တဝိုက္တြင္ အင္အား ၾကီးမားသည့္ ယိုးဒယား နိုင္ငံ အား ထူ ေထာင္လိုက္ျခင္းသည္ အထူးျခားဆံုး သမိုင္းဝင္ အျဖစ္အပ်က္ႀကီး တရပ္ပင္ျဖစ္သည္။

တဖန္ သမိုင္းဝင္ အေထာက္အထား မ်ားျဖင့္ ပုဂံေခတ္ ပ်က္သုဥ္းသြားၿပီး ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း သို့ ေလ့လာၾကည့္လွ်င္ ေျမာက္ပိုင္း ေမာရွမ္းမ်ား သည္ သီေပါ သိႏၷီ မိုးမိတ္ ဗန္းေမာ္ မိုးေကာင္း မိုးညွင္း ကေလး ေသာင္ သြပ္ ခန္းတီး အရပ္ေဒသမ်ား တြင္ ရွမ္းေစာ္ဘြားမ်ား ၏ အာဏာပိုင္ထူေထာင္လ်က္ငွင္း။
ျမန္မာနိုင္ငံ ေတာင္ ဘက္ တလြားတြင္ ငွင္း ျမန္မာႏိုင္ငံအလယ္ပိုင္းအရပ္ေဒသရွိ ရွမ္းမ်ားသည္ ငွင္း ျပည္ နယ္ အ ၾကီး အ ကဲ မ်ား ျဖင့္ စည္းလံုး ညီညြတ္ျခင္းမရွိပဲ တနယ္တမင္း စိုးစံအုပ္ခ်ဳပ္ လ်က္ရွိသည္။ျမန္မာႏိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း ဧရာဝတီနွင့္ စစ္ေတာင္းျမစ္ဝွမ္း အရပ္ေဒသမ်ားတြင္ ျမန္မာလူမ်ိဳး မ်ားသည္ တနယ္တမင္း တဗိုလ္နွင္႔တဗိုလ္ တိုက္ ခိုက္ လ်က္ရွိသည္။

ရခိုင္ ကမ္းရိုး တန္း ေဒသတဝိုက္ တြင္ ရခိုင္လူမ်ိဳး အၾကီးအကဲမ်ား နွင္႔မင္းမ်ားသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံံျပည္မ နွင္႔လံုးဝ အဆက္အသြယ္ျပတ္ လ်က္ မိမိတို့ဘာသာ မိမိတို့ သီးျခား ကင္းလြတ္ေနထိုင္လ်က္ ရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေတာင္ ဘက္ ဧရာဝတီျမစ္ဝက်ြန္းေပၚေဒသ နွင္႔ တနသ္ာရီ ကမ္းရိုးတန္းေဒသမ်ား တြင္ မြန္ လူ မ်ိဳးမ်ား နွင္႔အႀကီး အကဲ မ်ားသည္ ပုုဂံ မင္း ဆက္ မ်ား အား ေထာင္ ထားျခားနား ကာ တနယ္ တမင္း ထူ ေထာင္ လ်က္ ရွိသည္ ကို ေယ ဘူယ်ေတြ႔ရသည္။
က်န္ အခ်က္ တခ်က္သည္ ကား ပ်ဴလူမ်ိဳး မ်ားသည္ လူမ်ိဳး တမ်ိဳးအျဖစ္ မွ လံုး ဝ ေပ်ာက္ ကြယ္ သြားျခင္း ပင္ျဖစ္သည္။

က်မ္းကိုး
ရွမ္းလူမ်ိဳးမ်ားအေၾကာင္း။ ေဒါ့ဗ္
ရွမ္းေခတ္။ ဂ်ီအီးဟာဗီ ။ပန္း။ ေဟာလ္။
ရခိုင္ရာဇ၀င္ ။ ေအာင္သာဦး
အေရွ႕ေတာင္အာရွရာဇ၀င္၊ ေဟာ-၁၉၅၅
ျမန္မာရာဇ၀င္ (ဟာေဗး ၁၉၂၅)
မိတ္ဆိနာ ေခတ္ဦးဖုနန္ ဖန္ ပ်ဴ နွင့္ရခိုင္ယိုးဒယားသင္းဂ်ာနယ္။
ေရွးေဟာင္းၿမန္မာေခတ္ဦး ပုဂံ နယူးေယာက္။ ေဂ်ေဂ်ေအာ္စတင္။ -၁၉၆၉ လုစ္
မဟာ ျမန္မာရာဇ၀င္ေတာ္္ၾကီး ( ဦးကုလား )မွန္နန္းရာဇ၀င္ သံုးတြဲ